آزربایجان جمهوریتی نین اهالیسی

2010-جو ایلده آزربایجانین اها‌لی‌سی 9 میلیونو کئچمیشدیر. دونیانین 70 اؤلکه‌سینده 50 میلیوندان آرتیق آزربایجانلی یاشاییر. ایراندا اونلار داها چوخدور (25 میلیون). بیر ایل بویونجا اؤلکه‌ده دوغولان‌لارین ساییندان اؤلن‌لرین سایینی چیخدیقدا، آلینان فرقه اها‌لی‌نین طبیعی حرکتی و یا آرتیمی دئییلیر. آزربایجاندا هر مین نفره 14 نفر دوغولور، 6 نفر اؤلور. دئمه‌لی هر مین نفره دوغال وطبیعی آرتیم 8 نفردیر. طبیعی آرتیم — اقتصادی، اجتماعی، حربی-سیاسی و میللی اؤزللیکلردن آسیلیدیر.

آزربایجاندا ان یوکسک طبیعی آرتیم  تالیش بؤلگه‌سینده‌دیر. آزربایجاندا اوغلان‌لار قیزلاردان چوخ دوغولسا دا، سونرا‌دان کیشی‌لرین اورتا عمرونون آشاغی دوشمه‌سی و یا آزربایجانی ترک ائتمه‌لری سونوجوندا بو نیسبت قادین‌لارین خئیرینه دییشیر. آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 49%-ی کیشی، 51%-ی ایسه قادین‌لاردان اولوشدورور. آزربایجاندا طبیعی آرتیم چوخ اولدوغوندان بورادا یاشلی‌لارا نیسبتن اوشاق و گنج‌لر اوستونلوک تشکیل ائدیر. آزربایجاندا اورتا عمر 73 یاشا قدردیر. ان چوخ اوزون عمورلولوک تالیش بؤلگه‌سینده‌دیر.

آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 17%-ی 80-ه یاخین میللتین نماینده‌لرین‌دن، روس، ائرمنی، لزگی، یهودی، آوار، تاتار، تات، تالیش و باشقا اولوسلاردان اولوشور. میللی ترکیبینه گؤره آزربایجانین آبشئرون و شکی-زاقاتالا بؤلگه‌سی داها رنگارنگدیر.

اها‌لی‌نین بیر یاشاییش یئریندن باشقاسینا و یا بیر اؤلکه‌دن باشقاسینا کؤچمه‌سینه مئکانیکی حرکت و کؤچمک(میقراسیا) دئییلیر. ایشسیزلیک، اقتصادی چتینلیک‌لرله باغلی آزربایجانی ترک ائدنلر بورایا گلنلردن داها چوخدور. آزربایجانی اساساً غیری-آزربایجانلی‌لار ترک ائدیر. آزربایجان ایچینده اها‌لی اساساً ایری شهرلره، اؤزللیکله باکی‌یا کؤچور. چونکی بورادا ایش تاپماق داها آساندیر.

یئرین هر کیلومترمربعینه دوشن اها‌لی سایینا اونون سیخلیغی دئییلیر. سیخلیغی تاپماق اوچون اها‌لی‌نین سایینی اؤلکه‌نین ساحه‌سینه بؤلمک گره‌کیر. آزربایجاندا سیخلی‌لیق هرکیلومترمربعه 95 نفردیر. ان سیخ اها‌لی آبشئروندا خصوصیله باکی آقلومئراسیاسیندا (840 نفر)، گنجه-قازاخ و لنکران بؤلگه‌سینده‌دیر. ان آز سیخلی‌لیق ایسه اورتا و یوکسک داغلیقدا، قاراباغ یانارداغلیق(آتشفشانی) یایلاسی، قوبوستان، آجینوهور-جئیران‌چؤل، شیروان و موغان دوزلری‌نین بعضی یئرلرینده‌دیر. آزربایجاندا اها‌لی‌نین 76%-ی دوزن و هوندورلوگو 500 متراه قدر اولان یئرلرده یاشاییر. ان یوکسک یاشاییش منطقه‌لری کلبجرده — یوخاری باغیرساق (2330 متر) و قوبا‌داکی خینا‌لیق (2000 متر) کندلر‌دیر. آزربایجاندا 4400 یاشاییش بؤلگه‌سی واردیر کی، بونون دا 4242-سی کنددیر. ایسسیزلیک و بوش تورپاق ساحه‌لری‌نین اولماماسیندان سون ایل‌لر آزربایجاندا کندلرین سایی آزالیر. کندلرده اورتا حسابلا 750 نفر یاشاییر. ان ایری کندلر دوزن و داغ اتیینده‌دیر. داغلیق بؤلگه‌لرده‌کی کند اها‌لی‌سی‌نین شهرلره کؤچمه‌مه‌سی اوچون بورادا امک توتوملو ایش یئرلری آچماق گرکلیدیر. آزربایجاندا کند اها‌لی‌سی اساساً طبیعی ودوغال آرتیم حسابینا آرتیر.

اها‌لی‌سی‌نین سایی 5 مین نفردن چوخ اولان و اکثریتی اکینچیلیک ایله مشغول اولمایان یاشاییش منطقه‌سینه شهر دئییلیر. شهر اها‌لی‌سی‌نین سایی طبیعی و مئکانیکی آرتیم حسابینا آرتیر. اکثر اؤلکه‌لرده اولدوغو کیمی آزربایجاندا دا شهرلرین سایی آرتیر، کندلرین سایی ایسه آزالیر. آزربایجاندا وار اولان 70 شهرین 11-ی باکی، سومقاییت، گنجه، یئولاخ، مینگچئویر، شکی، شوشا، خان‌کندی، نافتالان، شیروان (علی-بایراملی)، لنکران — رئسپوبلیکا؛ 3-و — ناخچیوان، اوردوباد، جولفا — موختار رئسپوبلیکا؛ قالانلاری ایسه رایون تابعلیگینده‌دیر. شهرلشمه— شهر توپاغی‌‌نین و اها‌لی‌سی‌نین آرتماسی پروسئسی و سورجی‌دیر. چوخ‌ساحه‌لی صنایع و اشکند(پایتخت) عاملی ایله باغلی اولاراق آبشئرون آزربایجانین ان یوکسک شهرلشمیش بؤلگه‌سی ساییلیر. آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 27%-ی، شهر اها‌لی‌سی‌نین ایسه 47%-ی باکیدا یاشاییر. عمومی‌لیکده آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 52.5%-ی شهرلرده یاشاییر.

ایش‌گوجو(نیروی انسانی) دئدیکده — امک باجاریقلی اها‌لی (15-56 یاش قادین‌لار و 15-61 یاش کیشی‌لر) باشا دوشولور. آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 55%-ی امک باجاریقلی‌دیر. مادی و غیری-مادی تولید ساحه‌لرینده چالیشان اینسان‌لارا ایش‌بیلن(ماهر) اها‌لی دئییلیر. آزربایجان ایش‌گوجو ایله یاخشی، ایش بیلن اها‌لی ایله ایسه چوخ پیس تامین اولونوب. آزربایجاندا بوش ایش یئرلری اولمادیغیندان و امک  باجاریقلی اها‌لی‌نین چوخ اولماسیندان اها‌لی ایش تاپماق اوچون خاریجه (اؤزللیکله روسیه) گئدیرلر. بونون قارشی‌سینی آلماق اوچون آزربایجاندا امک توتوملو تولید ساحه‌لرینی،  اؤزللیکله تولیدی صنایعی گلیشدیرمک لازیمدیر. حاضردا آزربایجاندا 1 میلیوندان آرتیق ایشسیز وار. بو جور اقتصادی چتینلیک‌لر آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین طبیعی آرتیمینا منفی ائیتگیله‌ییر.

سون اون‌ایللیک‌لر اوزره آرتیم‌لاری گؤتورسک، آزربایجاندا اها‌لی‌نین ان چوخ آرتیمی 50-60-جی ایل‌لرده ثنت اولونوب. بو اون‌ایللیکده اها‌لی 40 % قدر آرتیب. بو او دئمکدیر کی، اها‌لی‌نین اورتا حسابلا ایل بویونجا آرتیمی % 4 تشکیل ائدیب. آنجاق آرتیم 2000-جی ایلدن 2007-جی ایله قدر توپلام 0.7 % تشکیل ائدیب. گؤرون، نه قدر فرق وار. طبیعی آرتیمین سرعتی تخمینن 6 دفعه آشاغی دوشوب». (آزادلیق)

آزربایجان اها‌لی‌سی حاقیندا بیر باشقا گئرچک ده آرتیرماق لازیمدیر. آزربایجان اها‌لی‌سی‌نین 92%-ی کیتاب اوخومور.هلندده 72%، گورجوستاندا 32%، ائرمنیستاندا 28% اها‌لی کیتاب اوخودوغو حالدا، آزربایجاندا توپلام 8% اولدوغونو بیلدیرن ایسه چینگیز عبداللایئو اولوب.

قایناق:http://kayzen.az

http://kayzen.azhttp://kayzen.azhttp://kayzen.az

Advertisement

2 Responses to آزربایجان جمهوریتی نین اهالیسی

  1. Məryəm says:

    Səlam əziz yolsdaş
    İcazəyiz ilə sizi link etdim
    Hələlik

    • urmulu85 says:

      salamlar. yaşayasız sizi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.